Studiedag 2009

Dagvoorzitter Olga van Keulen - student aan de Han - en drs. Rogier Vispoel - onderwijsmanager SPH aan de HAN - heten iedereen van harte welkom, waarna Klaaske de Vos, directeur van Special Arts (geen directrice, want ze is van de generatie die dat zo´n vreselijk woord vindt) de microfoon overneemt en door het publiek begint te lopen. ´Wat heb jíj aan kunst gedaan?´ vraagt ze verschillende mensen. En: ´Was er voor jou een drempel om kunst te beoefenen?´ En ja: vrijwel alle deelnemers doen aan kunst. De een schildert, de ander zingt, weer een ander schrijft of danst graag. Het is voor velen vanzelfsprekend om iéts aan kunst te doen. ‘Voor mensen met een beperking is dat meestal anders. Zij doen weinig aan kunst en het is ook niet vanzelfsprekend,’ legt de Vos uit.

 

De directeur van Special Arts bezocht verschillende ateliers waar mensen met een beperking kunst beoefende en raakte bij sommige enthousiast (goede begeleiding, veel stimulans) maar andere stemde haar ook droevig (van deelnemers die eigenlijk helemaal geen zin hadden in dit soort dagbesteding maar het nu eenmaal moesten doen) tot mensen die geen keuze tot het kiezen van eigen materiaal kregen: Iedereen krijgt eenzelfde formaat doek, that´s it. De atelierbezoeken rezen vragen bij haar op. Welke ateliers zijn er eigenlijk allemaal? En: hoe krijg ik ze boven water? Na contact gezocht te hebben met de Hogeschool Utrecht en de HAN, besloten zij samen onderzoek te doen naar zogenaamde goede voorbeelden; ateliers die goed bezig zijn op het gebied van kunst en cultuurparticipatie van mensen met een beperking. Voor hun onderzoek formuleerden zij twee doelstellingen: De kwaliteit en het aanbod van de kunstbegeleiding bij de ateliers verbeteren én onderzoeken hoe mensen met een beperking beter kunnen participeren in het reguliere aanbod van kunstbeoefening. Daarvoor is een schriftelijke enquête afgenomen bij ateliers en centra voor de kunsten. De studentonderzoekers presenteren de resultaten van deze enquete in een PowerPoint, waarna de eerste workshopronde van start gaat.

 

Ik bezoek de workshop van Dario Fo - ondernemers in kunst, centrum voor de kunsten voor Westland en Midden-Delfland. Zij richten zich op onder andere podiumkunsten, maar ook bijvoorbeeld schilderen en poëzie. Oprichters Petra van Mil en Els Hoonhout gaan niet uit van wat iemand met een beperking niét kan, maar juist van wat hij of zij wél kan. In hun workshop laten zes leden - Jeroen, Richard, Angela, Wilfried, SPH-studente Dalit en de 16-jarige scholiere Julia - hun spel zien en mag het publiek vragen aan hen stellen. ‘Wat is er bijzonder of anders aan het toneelspelen met mensen met een beperking,’ aan Dalit en Julia. Wilfried legt aan ons uit hoe hij zijn rol oefent als hij aan het werk is in de kantine: Al zingend serveert hij koffie.

 

Na de eerste workshopronde is pauze van een uur waarin iedereen een broodje en melk opsmikkelt, daarna begint de tweede workshopronde. Dit keer bezoek ik Toinette Loeffen en Rita Nanne (van centrum voor de kunsten Artiance) bij hun workshop ‘Kunst is de kortste weg van mens tot mens’. Zij doen een actie-onderzoek. In groepjes van drie wordt gepraat (twee personen stellen vragen aan de derde persoon) over een vraag die te maken heeft met kunst en mensen met een beperking. Naar aanleiding daarvan schilderen de vragenstellers een beeld van het gesprek. Roept het vraagtekens op, verheldert het, geeft het inspiratie?

 

Albert Sanders sluit de studiedag af in de aula van de HAN. Op het scherm zien we een film die studenten van de HU vandaag zelf geschoten hebben. Hoe hebben mensen deze dag ervaren? ‘Inspirerend,’ antwoord het overgrote merendeel. ‘Door deze dag leer je weer buiten je eigen, bekende kader te kijken.’ Nadat iedereen bedankt is voor zijn/haar inzet en aanwezigheid is helaas alweer een einde gekomen aan de studiedag en dwarrelt iedereen langzaam naar de hal voor een lekker drankje, alvast uitkijkend naar de volgende studiedag.