Ontwikkelwerkplaatsen

Ontwikkelwerkplaatsen (OWP’s) zijn werkplaatsen waarin wordt geëxperimenteerd met methoden en werkwijzen. Kunst Inclusief kent een OWP in Den Haag, een OWP in Nijmegen en een OWP in de regio Utrecht-Amersfoort. Ze bestaan uit kunstbeoefenaars met een beperking, vrijwilligers, onderzoekers van de betrokken hogescholen en professionals en docenten van zorg- en kunstinstellingen. Ze vormen als het ware proeftuinen waar men van elkaar leert en uitprobeert.

De Ontwikkelwerkplaats dient om mogelijkheden voor de toekomst te ontwikkelen die passen binnen het doel van Kunst Inclusief: verbetering van de kunstontwikkeling en cultuurparticipatie van mensen met een beperking. Het ontwikkelen van nieuwe theorievorming, welke de professionalisering van kunstbegeleiders verbreed en verrijkt, staat daarbij voorop. Nieuwe theorievorming komt voort uit onderzoeksbevindingen, kan een plaats krijgen in vervolgonderzoek en krijgt een plek in (te ontwikkelen) onderwijsmodules.

Concrete resultaten
Ontwerpen en ontwikkelen gaan binnen de OWP hand in hand: de OWP-leden zorgen dat hun creativiteit en inspiratie resulteren in concrete diensten en producten op gebruikersniveau. Ze zijn geschikt voor deelnemers van zorgateliers en centra voor de Kunsten of kunnen door docenten en studenten gebruikt worden in het onderwijs.

Haalbare doelen en aanbevelingen
Van oktober 2009 tot juni 2010 is er in de Ontwikkelwerkplaatsen ruimte voor denken en doen, experimenteren en implementeren. Deze relatief korte periode maakt dat er haalbare doelen gesteld worden met uitkomsten die passen binnen die periode. Zaken die wel belangrijk zijn, maar niet binnen die tijd kunnen worden uitgevoerd, worden in de eindrapportage onder ‘aanbevelingen’ geplaatst.

Thema’s
Thema’s in de Ontwikkelwerkplaatsen zijn: 1) ontwikkelen van leercompetenties op de werkplek, 2) support bij actorschap en participatie en 3) vergroten van in-, door- en uitstroommogelijkheden. De betrokken hogescholen leveren kennis en verrichten onderzoek naar werkwijzen en effecten.

De facilitator: sturen en afstemmen binnen de OWP
De Ontwikkelwerkplaatsen kennen elk een eigen facilitator. De facilitators hebben de volgende taken en rollen:

• Ze zijn voorwaardenscheppend in leren en ontwikkelen van de deelnemers (leerproces) en het toewerken naar resultaten (gestuurd leren);
• Ze scheppen situaties waarin het leervermogen van de deelnemers wordt aangesproken (zoals het gebruik van dialoog, betekenisgeving, empoweren, leerruimte en ervaringsdeskundigheid);
• Ze zoeken onderling zo vaak als nodig afstemming en blijven werken vanuit de resultaatgebieden. Zij koppelen het proces en de opbrengsten terug aan de Stuurgroep.

De facilitators zijn:

• Martha van Biene (HAN, lector) voor de OWP Nijmegen;
• Paola de Bruijn (HAN-docent) voor de OWP Amersfoort-Utrecht;
• Toinette Loeffen (HU-docent en projectleider Kunst Inclusief) voor de OWP Den Haag.

Samenstelling van de OWP
Zes tot acht leden van de Ontwikkelwerkplaats zijn professional, onderzoeker of studentonderzoeker. Ook dragen de consortiumpartners een aantal deelnemers aan, die aan het ontwikkelingstraject kunnen bijdragen. Daarnaast kunnen vrijwilligers en belangenbehartigers deelnemen. De deelnemers gaan in samenwerking met de onderzoekers aan de slag voor de betreffende OWP-opdracht. Een OWP functioneert het best wanneer een vaste groep het ontwikkelproces continueert.

Plan van Aanpak
Iedere OWP maakt een Plan van Aanpak met daarin:

• Een situatieschets;
• Het doel en thema van de OWP;
• De onderzoeksvraag;
• Opdrachtelementen met een beschrijving van het idee dat wordt uitgewerkt;
• Verwachte onderzoeksresultaten, opbrengsten en leerproducten;
• Indicatoren die het uitgangspunt vormen bij het leeronderzoek;
• Relatie met andere OWP's en andere initiatieven of projecten;
• Aanpak en fasering in tijd.

Deze Plannen van Aanpak worden opgenomen in het Programma van Eisen, dat de voorwaarden vastlegt voor bevordering van artistieke participatie van talentvolle mensen met een beperking.

Aantal bijeenkomsten OWP
Per OWP worden vijf bijeenkomsten (of meer naar behoefte) van minimaal twee uur gehouden. Tussen de bijeenkomsten door wordt in de praktijk gewerkt aan praktische (onderzoeks)opdrachten. Er zijn drie collectieve bijeenkomsten waarbij de drie Ontwikkelwerkplaatsen hun vorderingen afstemmen en verbinden. De collectieve bijeenkomsten hebben het karakter van workshops, waarin vooral interactie over de opbrengsten plaatsvindt. Er worden presentaties gegeven over (mini)theorieën, inzichten, (onderzoeks)methoden en technieken. De facilitators dragen zorg voor afstemming, optimale kennisuitwisseling en onderlinge afstemming over de te behalen eindresultaten.

De betekenis van de OWP
Kunst Inclusief werkt vanuit de strategie ‘van onderop’, wat wil zeggen dat de uitkomsten uit de onderzoekspraktijken leidend zijn voor besluitvorming en voortgang. Het is dus de artistieke participatie die de resultaten van de Ontwikkelwerkplaatsen stuurt, op basis waarvan de Stuurgroep uiteindelijk bepaalt wat er dient te gebeuren.